Hoe gaan archeologen te werk? En wat vertellen vondsten ons over het verleden? Met twee gratis, kant-en-klare lespakketten brengen de Archeologiedagen die vragen rechtstreeks de klas in. Studio Azes ontwikkelde beide pakketten: een voor de tweede en derde graad van het basisonderwijs, een voor de derde graad van het secundair onderwijs. Leerkrachten downloaden ze vrij op archeologiedagen.be.
Archeologie verdient een plek in de klas
De Archeologiedagen zijn een initiatief van de vijf Vlaamse provincies, de Vereniging Vlaamse Provincies en het Forum Vlaamse Archeologie. Elk jaar openen opgravingen, musea en erfgoedsites hun deuren voor het brede publiek. Scholen vormen daarbij een doelgroep met een eigen logica: leerkrachten zoeken materiaal dat aansluit bij de eindtermen, weinig voorbereiding vraagt en toch iets losmaakt bij leerlingen.
Precies daar lag de opdracht voor Studio Azes. We kregen de vraag om twee educatieve pakketten te ontwikkelen die archeologie tastbaar maken: lesmateriaal dat leerlingen zelf laat ontdekken hoe een opgraving werkt, hoe archeologen vondsten lezen en hoe het verleden daaruit tevoorschijn komt. De pakketten kwamen tot stand met de steun van de Vlaamse overheid en het Agentschap Onroerend Erfgoed.
Basisonderwijs: een verhaal als vertrekpunt
Het pakket voor de tweede en derde graad van het basisonderwijs vertrekt vanuit een educatief verhaal: De vosgravingen van Oudenwoude. Via het verhaal ontdekken leerlingen op een speelse manier hoe archeologen werken, van de eerste aanwijzing tot de interpretatie van een vondst. Een verhaal spreekt de verbeelding aan en geeft de klas een gezamenlijk referentiekader waarop alle opdrachten verder bouwen.
Na het verhaal gaan de leerlingen zelf aan de slag met zes actieve en creatieve opdrachten. De leerkracht kiest welke opdrachten het beste passen bij de klas, de beschikbare tijd en het niveau van de leerlingen. Een leerkrachtenbundel geeft vooraf een helder overzicht van het hele pakket.
Het geheel vraagt minimaal twee lesuren en groeit moeiteloos uit tot een lessenreeks van meerdere lesuren. Het pakket sluit aan bij de eindtermen mens en maatschappij en leren leren.
Bekijk het pakket voor het basisonderwijs
Secundair onderwijs: een graphic novel over WOII
Voor de derde graad van het secundair onderwijs kozen we een ander register. Het pakket vertrekt vanuit de graphic novel Vlucht 17, met de Tweede Wereldoorlog als historisch kader. Leerlingen volgen het archeologisch proces stap voor stap en ontdekken hoe recente geschiedenis onder de grond sporen nalaat. Het beeldverhaal maakt het onderwerp toegankelijk voor jongeren met uiteenlopende leesniveaus en geeft de les meteen een visuele kracht.
Daarna volgen vijf actieve en creatieve opdrachten, opnieuw flexibel inzetbaar. Het pakket is geschikt voor alle finaliteiten en biedt een originele invalshoek voor lessen geschiedenis, projectwerk, burgerschap en PAV. Het sluit aan bij de eindtermen historisch en ruimtelijk bewustzijn, digitale competenties en burgerschap.
Een leerkracht zet het pakket in binnen één lesuur of bouwt er een lessenreeks rond uit. De leerkrachtenbundel wijst daarbij de weg.
Bekijk het pakket voor het secundair onderwijs
Onze aanpak: ontwerpen vanuit de leerkracht
Een educatief pakket slaagt wanneer een leerkracht het op een drukke maandagochtend uit de kast haalt en meteen kan beginnen. Daarom bouwden we beide pakketten op dezelfde logica. Elk pakket opent met een leerkrachtenbundel die het geheel in één oogopslag overzichtelijk maakt. Elke opdracht kreeg een duidelijke lesfiche, zodat de voorbereiding beperkt blijft tot het doornemen van de fiche en het klaarleggen van het materiaal.
De opdrachten zijn modulair opgevat. Een leerkracht kiest zelf welke opdrachten passen bij de klas en bepaalt daarmee de duur van de les of de lessenreeks. Die flexibiliteit maakt het pakket bruikbaar in zeer uiteenlopende klascontexten, van een korte kennismaking tot een volwaardig projectweek.
Voor de inhoudelijke keuzes werkten we nauw samen met het team van de Archeologiedagen. Zij brachten de archeologische expertise en het netwerk van provincies, musea en erfgoedsites in. Studio Azes zorgde voor het concept, het verhaal, de graphic novel, de opdrachten en de vormgeving. Zo kreeg elk pakket een eigen identiteit die aansluit bij de leeftijd van de doelgroep en bij de visuele stijl van de Archeologiedagen.
Gratis downloaden en meteen gebruiken
Beide pakketten staan gratis online op archeologiedagen.be/voor-scholen. Leerkrachten vinden er ook een overzicht van archeologische activiteiten voor scholen, een lijst van musea en erfgoedsites met een archeologische insteek en een beeldbank met rechtenvrije foto’s voor in de klas.
De educatieve pakketten werden ontwikkeld door de Archeologiedagen, een initiatief van de vijf Vlaamse provincies, de Vereniging Vlaamse Provincies (VVP) en het Forum Vlaamse Archeologie (FVA), in samenwerking met Studio Azes en met de steun van de Vlaamse overheid, het Agentschap Onroerend Erfgoed.
Wil je als organisatie zelf een educatief traject uitwerken dat jongeren raakt en leerkrachten ontzorgt? Studio Azes vertaalt complexe inhoud naar helder, aantrekkelijk en direct bruikbaar lesmateriaal. Neem contact op en we bekijken samen wat jouw verhaal nodig heeft.